Yeni araştırmalar, altının asıl yolculuğunun yüzeyde değil, Dünya’nın derinliklerinde başladığını ortaya koyuyor. Üstelik bu süreç o kadar sistemli ilerliyor ki araştırmacılar buna açıkça “Dünya’nın gizli altın fabrikası” adını veriyor.
Bu keşfin merkezinde levha tektoniği yer alıyor. Okyanus tabanında dev levhalar sürekli hareket ediyor. Bu levhalardan biri diğerinin altına doğru kaydığında, yani dalma batma bölgeleri oluştuğunda, doğanın en büyük dönüşüm süreçlerinden biri başlıyor. Deniz suyunun da etkisiyle manto defalarca eriyor ve bu sırada altın, bakır ve platin gibi değerli metaller magma içinde yoğunlaşır.
Bilim insanları özellikle volkanik ada yaylarında oluşan magmanın beklenenden çok daha zengin içeriklere sahip olduğunu söylüyor. Güney Pasifik’te alınan cam benzeri lav örneklerini inceleyen araştırma ekipleri, bu örneklerdeki altın oranının tahminlerin çok üzerinde olduğunu aktarıyor. Bu bulgu altının yüzeye yakın bölgelerde değil, çok daha derin ve karmaşık süreçler sonucunda oluşuyor.
Araştırmayı inceleyen jeologlar, bu sürecin bir döngü halinde çalıştığını vurguluyor. Manto eriyor, metaller ayrışıyor, magma yükseliyor ve zamanla yüzeye yaklaştıkça altın yatakları oluşuyor. Bu döngü milyonlarca yıl boyunca tekrar ediyor ve gezegenin adeta kendi kendine çalışan bir üretim sistemi kurduğunu gösteriyor.
Okyanus tabanında sessizce çalışan sistem
Araştırmaların dikkat çektiği bir diğer kritik nokta ise okyanus tabanındaki hidrotermal sistemler. Bu bölgelerde aşırı sıcak su, yer kabuğundaki mineralleri çözüyor ve daha sonra tekrar çökelterek zengin metal birikimleri oluşturuyor. Yani gözle göremediğiniz derinliklerde, sürekli çalışan doğal bir maden sistemi bulunuyor.
Uzmanlar bu sistemlerin sadece altın değil, birçok değerli metal için de kilit rol oynadığını söylüyor. Jeokimya alanında çalışan araştırmacılar, hidrotermal bacaların gelecekteki maden arama stratejilerinde önemli bir referans noktası olabileceğini ifade ediyor.
Bu teoriyi en çarpıcı şekilde destekleyen örneklerden biri ise Antarktika’da bulunan Erebus Dağı. Burası bilim dünyasında 'altın fışkırtan volkan' olarak anılıyor. Araştırmalara göre Erebus, her gün atmosfere çok küçük miktarlarda da olsa altın içeren gazlar salıyor. Bu miktar yaklaşık 80 gram civarında hesaplanıyor. Altın parçacıkları o kadar ince ki rüzgarlarla taşınarak yüzlerce kilometre uzağa kadar ulaşabilir.
New York’taki Lamont Doherty Dünya Gözlemevi’nden Conor Bacon bu yanardağın en az 1970’lerden bu yana aktif olduğunu söylüyor. Aynı zamanda zirvesinde bulunan lav gölünün son derece nadir bir yapı olduğunu vurguluyor.
Jeoloji alanında çalışan bazı araştırmacılar, bu sürecin yalnızca altınla sınırlı olmadığını vurguluyor. Aynı mekanizmaların bakır, gümüş ve nadir elementler için de geçerli olabileceğini belirtiyorlar. Ayrıca uzmanlar, bu yeni modelin gelecekte maden arama yöntemlerini değiştirebileceğini düşünüyor.