Mithat Yurdakul - Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2025 vergi gözetim programı kapsamında 3.5 milyondan fazla mükellef mercek altına alındı. Bu kapsamda 10 milyar satır banka verisi taranırken, her bir finansal hareket, para transferi incelemeye alındı. 2025 yılı analizleri kapsamında şimdiden 2.1 trilyon liralık ticaret hacmine sahip 36 binden fazla yüksek riskli kurum belirlenirken, bin 700’den fazla farklı sektörde riskli mükellef bulundu. İncelemelerin yoğunlaştığı alanlar ise perakende ticaret, inşaat, imalat ve lojistik oldu.
Radara takılınca alarm!
Edinilen bilgiye göre sistem belli kriterleri gördüğünde alarm veriyor. Vergi Denetim Kurulu’nun yaptığı incelemelere göre, bir mükellefi yüksek riskli yapan veriler arasında, şirket hesabına giren parayla beyan edilen gelir arasındaki fark ve şirket parasının sürekli olarak ortakların, yöneticilerin ve aile üyelerinin kişisel hesaplarına geçmesi yer alıyor. Bu durumlarda alarma geçiliyor. Kripto para borsalarından gelen yüksek tutarlı transferler de incelemeye takılıyor. Bir şirket kendi sektörünün çok altında bir kar beyan ederken şirket sahibi lüks arabalar, gayrimenkuller alıyorsa, bu çelişki sistemin radarına takılıyor. Ya da kripto para borsalarından yüksek tutarlı transferler geliyorsa ya da pos cihazı gelirleri ile beyanlar arasında büyük farklar varsa, bunlar da risk sinyalleri olarak görülüyor.
İşlemler ayıklanıyor
10 milyar satırlık banka verisi üzerinde yapılan çalışmalar, 3.5 milyon mükellefin bütün banka verilerinin sisteme yüklenmesiyle başlıyor. İlk adımda yapılan veri temizliği ile maaş ödemeleri, krediler, döviz alım satımları gibi 50’den fazla ticari olmayan işlem ayıklanıyor. Bu şekilde geriye sadece ticari faaliyet olma potansiyeli yüksek veriler kalıyor. Temizlenen veriler de hassas şekilde sınıflandırılıyor. Paranın kripto borsasından mı, bir ortaktan mı geldiği, buna karşılık nereye harcandığı gibi hareketler e-belge bilgileriyle eşleştirilerek bütün noktalar birleştiriliyor.
Edinilen bilgiye göre, 2024 yılını kapsayan incelemelerde de 40 bin mükellef “yüksek riskli” olarak işaretlenirken, bu mükelleflerin yarattığı ticaret hacmi 2.9 trilyon TL’ye ulaştı. Yapılan çalışmalar sonrasında yaklaşık 18 bin mükellef, vergi beyanlarını yeniden düzenlerken bu sayede devletin vergi tabanı tek bir hamleyle tam 32 milyar lira genişledi. Binden fazla işletme, vergi analizleri sayesinde 6.3 milyar liralık “zarar”dan 2.36 milyar liralık “kar”a geçti.
Gelir vergisinde beyanname rekoru
Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca (GİB) yürütülen çalışmalarla, geçen yıl elde edilen kazançlara yönelik yaklaşık 5.5 milyon vergi beyannamesi verilerek rekor kırıldı, 401 bin mükellef de ilk defa beyanname verdi.
GİB verilerine göre, 2024 yılında 4.4 milyon ve geçen yıl da yaklaşık 5 milyon beyanname verilirken bu yıl verilen toplam beyanname sayısı 2024 yılına kıyasla yüzde 24 artarak 5 milyon 457 bin ile rekor düzeye ulaştı. Beyan edilen toplam gelir vergisi matrahı 2023 yılında elde edilen gelirler için 669 milyar lira, 2024 yılında elde edilen gelirler için 1 trilyon 370 milyar lirayken bu yıl 2 trilyon 355 milyar liraya yükseldi. Hesaplanan vergi tutarı da 2023 yılı için 202 milyar lira ve 2024 yılı için 411 milyar lira olarak kayıtlara geçti. Bu tutar, geçen yıl elde edilen kazançlara yönelik olarak da üç yıllık dönemde yüzde 247 artış göstererek 702 milyar liraya çıktı.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek AA’ya, “2025 yılında elde ettikleri gelirlerini süresinde beyan etmeyen ya da eksik beyanda bulunan mükellefler, pişmanlık hükümlerinden yararlanarak beyanname verebilir. Vergi adaleti ve kamu maliyesinin sürdürülebilirliği için gönüllü uyum büyük önem taşıyor” dedi.